3 oktober in de Volkskrant en op nu.nl het bericht: “De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft de Vegetarische Slager opdracht gegeven een flink aantal van zijn productnamen te veranderen. Volgens de NVWA zijn aanduidingen als Visvrije tonyn, Kipstuckjes en Gerookte speckjes verwarrend en misleidend, en dat is in strijd met de wet”.

 

Ik heb deze vleesvervangers nog nooit gegeten, maar vroeg mij wel af toen ik de website van de Vegetarische Slager ging bekijken of de naam de enige verwarring / misleiding is.

De discussie rond vleesnamen voor vleesvervangers speelt al veel langer. In 2012 werd vanuit de  CDA bezwaar gemaakt tegen het gebruik van termen als burgers en schnitzels voor vleesvervangers.

 

Begin dit jaar pleitte de VVD voor een verbod op vleesnamen voor vegetarische producten. Volgens Koffeman wordt zijn bedrijf (Vegetarische Slager) er om politieke redenen uitgepikt. Koffeman is naast zijn werk voor de Vegetarische Slager ook senator voor de Partij voor de Dieren. Directeur Jaap Korteweg is de ex- partner van Marianne Thieme, fractievoorzitter in de Tweede Kamer. Zou hij op deze verbanden doelen met zijn duiding van het gedrag van de NVWA?

 

Na de ophef in 2012 deed de Vegetarische Slager een paar kleine aanpassingen. Gehakt werd gehackt, tonijn veranderde in visvrije tonyn. Jaap plaatste toendertijd een filmpje op youtube om op satirische wijze te laten weten wat hij van deze situatie vond. Sinds september van dit jaar zijn alle productnamen voorzien van het voorvoegsel 'vegetarisch'.

 

Vreemd is wel om te lezen dat Koffeman verbaasd is. Want in juni 2017 bepaalde het EU-hof dat sojaproducten voortaan geen zuivelnamen meer mogen krijgen. Zuiver plantaardige producten mogen in principe niet op de markt worden gezet met woorden als melk, room, boter, kaas of yoghurt op het label. De uitspraak van de NVWA over de producten van de vegetarische slager was dus te verwachten.

 

Maar nu genoeg over de naam want waar het mij omgaat is dat ik wil weten wat ik eet (waar bestaan die vleesvervangers uit?) en daarbij ook graag een steentje bijdraag aan duurzaamheid.

 

Om met het laatste te beginnen: er staat een stukje op de website over het verkleinen van de ecologische voetafdruk. Daarbij worden uitstoot van gassen (rund), mestoverschot en fijnstof (pluimvee) specifiek genoemd. Met als conclusie: “Onze producten, gemaakt op basis van soja, lupine en/of regionaal geteelde groenten hebben een kleine ecologische footprint”.

 

Maar klopt dat wel of is dit ook misleidend? Waar komt de soja vandaan (transport)? Hoeveel energie en water kost het om uit sojabonen een ‘soja-structuur’ (1e ingrediënt) of eiwithydrolysaat te krijgen en om er vervolgens dan ook nog een vegetarische bratwurst, gehacktbal of kipstuckjes van te maken?

 

Ook de andere ingrediënten hebben allemaal hun eigen ecologische footprint, maar daar lees je niets over. Ik denk dan met name aan: de eieren, de palmolie, de zonnebloemolie, specerijen, ijzer en vitamine B12. Vergeten of misleidend?

 

Als ik verder naar de ingrediënten kijk valt mij op dat er naast suikers, zetmeel, zout etc er vrijwel altijd een (natuurlijk) aroma gebruikt wordt.  Dat is een erg duister gebied omdat er geen ‘oorsprongsnaam’ voor staat. Want alleen als er op etiket staat: ‘natuurlijk sinaasappelaroma’ dan komt de stof voor minimaal 95% uit sinaasappel.

 

‘Natuurlijk aroma’ kan uit natuurlijke grondstof, maar is meestal niet zo natuurlijk! Vaak komt het uit een roestvrijstalen vat! Behalve op natuurlijke basis kan “natuurlijke aroma” ook gemaakt worden met behulp van gisten of bacteriën, al of niet genetisch gemodificeerd. ‘Valenceen’ bijvoorbeeld geeft smaak van sinaasappel.

 

‘Aroma’ als smaakstof komt uit een chemische fabriek. De eventueel gebruikte genetische modificatie bij (natuurlijk) aroma staat niet vermeld op het etiket, want de gentech bacterie of gist zit niet in eindproduct! Hetzelfde geldt voor vitamine B12 die toegevoegd is: ook die kan met behulp van genetische gemodificeerde micro-organismen gemaakt worden zonder dat het op het etiket staat.

 

Producten met een biologisch keurmerk mogen geen gentech ingrediënten bevatten, maar het gaat hier om niet biologische vleesvervangers. Dus blijft het voor mij en andere consumenten duister, verwarrend en misleidend?!

 

Vlees en vis geeft aan een maaltijd de umami-smaak. Om dat te verkrijgen bij vleesvervangers wordt vaak gehydrolyseerd plantaardig eiwit (eiwit wordt gesplitst in aminozuren waarbij glutaminezuur ontstaat) toegevoegd of gistextract. En gistextract mag een fabrikant ook declareren op de verpakking als natuurlijk aroma. Zou dat hier ook het geval zijn? Verwarrend.

 

 

Ik heb deze vleesvervangers nog nooit gegeten, dus over de smaak kan ik niet oordelen, maar geef mij maar een stukje puur biologisch of biodynamisch vlees of verantwoorde vis. Dat hoeft zeker niet dagelijks en in grote hoeveelheden, want het milieu is mij dierbaar. Een dagje zonder kan prima, en als vervanger kies ik dan ook liever peulvruchten, granen en/of noten dan sterk bewerkte vleesvervangers. Dan weet ik tenminste wat ik eet zonder verwarring over mogelijke misleiding. Sterk bewerkte producten passen niet bij natuurvoeding.

 

En dan lees ik ook nog een andere kop in het nieuws: Meer depressies bij mannelijke vegetariërs; vleeseters staan positiever in het leven dan de gemiddelde vegetariër. Dit komt uit een klein onderzoek dat gepubliceerd is de Journal of Affective Disorders.

 

Voedingsdeficiënties (zoals een tekort aan vitamine B12 en/of ijzer) kunnen de verklaring zijn voor deze resultaten, aldus de onderzoekers. Ook andere onderzoeken geven hiervoor indicaties.

 

Anderzijds kan bijvoorbeeld niet worden uitgesloten dat depressieve symptomen er toe leiden dat personen kiezen voor een vegetarische voeding. Als dit zou kloppen dan ben ik in ieder geval niet depressief.....

 

Oktober 2017, Henny de Lint, natuurvoedingskundige en verbonden als docent aan de Kraaybeekerhof Academie

Psst... Wil je deze pagina delen?