Er wordt steeds meer onderscheid gemaakt in soorten lichaamsvet. Tegenwoordig heb je bruin vet, wit vet en zelfs beige vetweefsel in je lichaam. Bruin vet is onmisbaar voor je lichaam en heeft een positief effect op je lichaamsgewicht. Het kan namelijk vet omzetten in warmte waardoor het energiegebruik toeneemt. In plaats van het opslaan van vet, wordt er vet verbrand. Het wordt dan ook gezien als een serieus wapen tegen overgewicht. De warmte die ontstaat door bruin vet is nodig om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Dus hoe meer en hoe actiever het bruine vet is bij iemand, hoe sneller de verbranding. Beige vet stimuleert ook de verbranding, maar minder dan bruin vetweefsel.

Bij pasgeborenen bestaat ongeveer vijf procent van het lichaamsgewicht uit bruin vet. Dit is gelokaliseerd in gebieden rond de ruggenwervels en tussen de schouders en is van groot belang bij het handhaven van de lichaamstemperatuur.

 

Maar het wordt op steeds meer plekken gevonden, bijvoorbeeld ook rond de nieren, rondom de aorta en bij het hart. Het vermoeden is dat het op cruciale plekken voorkomt, zoals vlak bij de bloedstroom, het zenuwstelsel en het hart. Er werd lang gedacht dat het bruine vetweefsel zou verdwijnen bij het volwassen worden. Echter, in 2009 werd bekend dat ook volwassenen over bruin vetweefsel beschikken.

 

Bruin vet kan ook overtollige energie-inname omzetten in warmte. Dat is natuurlijk heel interessant, in deze tijden van overvloed. Bovendien worden in proefdieren verbanden gevonden tussen de hoeveelheid bruin vet en het lipidenprofiel en het glucosemetabolisme. Hoe meer bruin vet, hoe beter.

 

Kunnen dikke mensen iets met de nieuwe ontdekkingen over bruin vet? Dat is nog niet zo eenvoudig. Om te beginnen hebben dikke mensen minder bruin vet dan magere. De vraag is wel of het hebben van weinig (actief) bruin vet nu de oorzaak is van overgewicht of het gevolg. Maar mogelijk kan ‘kou lijden’ er iets aan doen.

 

Houthakkers in Noord-Finland werken een groot deel van het jaar bij temperaturen onder nul, en zij hebben veel meer bruin vet dan kantoorwerkers. Ook een Finse dakloze die zomer en winter op straat sliep bleek flink wat bruin vet te hebben.

 

Knaagdieren en zoogdieren die een winterslaap houden hebben dit weefsel gedurende hun hele leven. Bij deze dieren speelt de warmte-opwekkende capaciteit van bruin vet een zeer grote rol bij het op niveau brengen en houden van hun lichaamstemperatuur.

Bruin vet stimuleren: milde kou, sporten en rode pepers eten

Het bruine vet moet wel geactiveerd worden voordat het warmte kan produceren en calorieën kan verbranden. Wordt het bruine vet niet ‘geactiveerd’ dan is het een kacheltje dat niet brandt.

 

Kou is een belangrijke stimulans van bruin vet. Een Japans onderzoek toonde aan dat bij mensen die weinig actief bruin vet hebben, dagelijks twee uur lang in zeventien graden Celsius doorbrengen zorgt voor een toename van de activiteit van bruin vet, wat vervolgens de vetverbranding stimuleert.

 

Bovendien zagen de onderzoekers een afname van vetmassa door deze blootstelling aan kou. In tegenstelling tot veel andere behandelingen waarbij vetmassa afneemt, bleek hier de spiermassa bij de deelnemers van het onderzoek niet afgenomen te zijn. Extra gunstig dus.

De temperatuur moet echter niet te koud zijn. Wanneer je gaat beven en rillen produceert je lichaam namelijk op die manier warmte waardoor het bruine vet in mindere mate wordt geactiveerd.

 

Hoe kan je milde kou gemakkelijk doorvoeren in je dagelijkse leven?

  • Zet de kamertemperatuur steeds iets lager dan normaal totdat je de zeventien graden hebt bereikt, maar dan mag je geen extra dikke trui aantrekken. Het mooie is, dat je echt niet hoeft te rillen en te bibberen van de kou om dit effect te krijgen. Het werkt al bij 17 of 18 graden, voor veel mensen is het voldoende om de verwarming 2 of 3 graden lager te zetten.
  • Zit je huis in de winter potdicht? Schroom niet om af en toe een raam open te zetten, ook al is het op een kiertje. Bovendien is een beetje frisse lucht in je huis mooi meegenomen.
  • Combineer de twee belangrijkste factoren voor bruin vet: beweging en kou. Sport of maak een stevige wandeling in de buitenlucht, ook in de winter. Als je eenmaal intensief beweegt, krijg je het vanzelf warm.
  • Kleed je minder warm aan. Laat je sjaal wat vaker thuis en kies wat vaker voor een dun vest in plaats van een dikke trui. Kijk wat voor jou het beste werkt.
  • Koud douchen: eindig iedere douchebeurt met 1 minuut koud douchen
  • Ook is er een voedingsmiddel dat de activiteit van bruin vet bevordert, namelijk rode peper. Hierin zit veel capsaïcine en capsinoïde. Er zijn aanwijzingen dat deze stofjes ook zorgen voor een afname van het witte (slechte) vet, met behoud van spieren.
  • Ook het type voeding kan mogelijk een rol spelen. Misschien heeft een vetrijke voeding wel een ander effect dan een koolhydraatrijke voeding. Uit proefdierenonderzoek blijkt namelijk dat bruin vet ook actief is na vetrijke maaltijden. Maar dit vraagt nog verder onderzoek.

 

Het activeren van bruin vet is een interessante invalshoek om het energiegebruik te verhogen en overgewicht te lijf te gaan. De grootte van het effect en de praktische betekenis zijn echter grotendeels nog onduidelijk. Dat komt mede doordat veel onderzoek bij proefdieren is gedaan.

 

Maar meer bewegen en de thermostaat een paar graden lager zetten kunnen mogelijk helpen. Helpt het niet voor je gewicht dan doe je in elk geval iets voor je gezondheid, je energierekening en het klimaat!

 

November 2017, Henny de Lint, natuurvoedingskundige en verbonden als docent aan de Kraaybeekerhof Academie

 

Psst... Wil je deze pagina delen?