Al 40 jaar leidinggevend in biodynamisch

 
 

 

In navolging van Louis Couperus, die constateerde dat hij in diepste wezen een Hagenaar was, moet ik erkennen dat ik een holobiont ben. Het is een betrekkelijk nieuw woord, dat er op duidt dat er een intensieve samenwerking is tussen het menselijk organisme en de hem omringende (bacterie, virus, bacteriofaag  etc.) wereld; wetenschappelijk aangeduid als “metagenoom”. Er zijn zelfs wetenschappers die voorgesteld hebben om het woord ‘ik”  te vervangen door “wij”. 

In Ons Microbioom, uitgave van de stichting Biowetenschappen en Maatschappij (2016, no 4), onderneemt Cor van der Weele, bijzonder hoogleraar Humanistische Wijsbegeerte in Wageningen, een poging om het begrip “identiteit” opnieuw te definiëren in het licht van alle nieuwe inzichten rond het samenleven van mens en de microbiële wereld om hem heen. Dit stukje is door hem geïnspireerd.

Uit al het beschikbare onderzoek, en dat is zo langzamerhand heel veel, blijkt dat wij als mens voor ons voortbestaan heel afhankelijk zijn van onze omgeving, waarbij het microbioom, de bacteriële darmbevolking van de darmen een belangrijke plaats inneemt. Wij blijven in leven omdat bijvoorbeeld dat microbioom in onze darmen tal van vitamines, voedingsstoffen, brandstof voor darmcellen, hormonen en neurotransmitters aanmaken en belangeloos aan ons afstaat, in ruil voor datgene uit de voeding wat wijzelf niet kunnen verteren.

 

Onze stemming blijft goed omdat we door de darmbewoners dopamine en serotonine toegevoegd krijgen en we blijven gezond omdat ons immuunsysteem permanent wordt “onderwezen” door onze commensalen, die het vaste, ons vriendelijk gezinde deel van die bacteriën uitmaken. En in Trouw van 13 november j.l. is een artikel verschenen dat beschrijft hoe ook de insectenwereld niet alleen net zo intensief in onze huizen aanwezig als erbuiten, maar ook een bijdrage levert aan onze immuniteit. 

 

Vanuit de genetica leren we dat onze identiteit vastligt in onze genen en dat ons lichaam en ons gedrag uitsluitend daardoor bepaald worden. Ons genoom, het totaal van al onze genen, trekt een scherpe grens tussen onszelf en de buitenwereld. Om Schwab te parafraseren: “Wij zijn onze genen”.

 

Dat dachten we tenminste, net zoals we ervan overtuigd waren dat onze huid een bijna onneembare barrière vormt. Maar allerlei onderzoek laat zien dat onze huid op verschillende plaatsen, zoals prominent in de darmholte, zo lek als een mandje is en dat voor ons voortbestaan de epigenetica, het totaal van alle voor ons belangrijke micro-organismes, net zo belangrijk is.

 

 

Wanneer je  nadenkt over onze identiteit dan kom je er op  dat wij als mens onze identiteit ontlenen aan het spanningsveld tussen het heel statische genoom, de binnenkant van ons bestaan, en het uiterst beweeglijke en veranderende epigenoom, de buitenwereld. Identiteit is geen feit maar een proces. Ons ik- gevoel, de ervaring dat we een “iemand” zijn, is iets wat voortdurend ontstaat en vergaat, zoals we overdag wakker zijn en ons bewust kunnen zijn van onszelf en ‘s nachts daar ver van verwijderd zijn. 

 

Het begrip gezondheid verandert met die notie ook. Ook onze gezondheid is afhankelijk van ons vermogen om de balans te bewaren tussen ons uitgangspunt, de feitelijkheid van ons genetisch materiaal, en de realiteit van alledag, aanwezig is de vorm van alle invloeden vanuit de buitenwereld, het epigenoom voorop, maar gevolgd door de invloed van licht, geluid, stressfactoren etc.

 

Het is dus onzin om te beweren dat je een goede gezondheid hebt, maar realistischer om gezondheid als iets vloeibaars, en door allerlei interne en externe factoren, veranderlijks te zien.

 

Onze omgeving beïnvloedt ons op tal van manieren en verandert ons tot in het DNA aan toe (Zie hiervoor ook “Het emotionele DNA” van Pierre Capel, Aerial 2017). 

 

Ik ben een holobiont, een wezen dat in het succesvol omgaan met de onzekerheden, die geschapen worden door al die interacties tussen mijn binnen- en mijn buitenkant, zichzelf ervaart en er in het ervaren van een ik-gevoel bovenuit kan stijgen.

 

November 2017, Aart van der Stel, antroposofisch arts en verbonden als docent aan de Kraaybeekerhof Academie

 

Meer weten over het microbioom? Kraaybeekerhof Academie organiseert 2 december een themadag, en er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar.

Psst... Wil je deze pagina delen?